TS EN 12845 Standardına Göre Yangın Pompalarının Negatif Emiş Koşullarında Çalıştırma Kriterleri

Otopark, antrepo, fabrika, akaryakıt istasyonu vb. orta ve üzeri yangın riskine sahip, yangınla mücadele kapsamında hidrant ve sprinkler tesisatı kurulması gereken işletmelerde, yüklü miktarda (100m3’ü aşan) suyun stoklanması, hazır bekletilmesi gerekmektedir. Özellikle büyükşehirlerde her m2’nin oldukça değerli olduğunu dikkate alırsak bu tarz durumlarda en kolay su stoğu yer altı su deposu kurularak karşılanmaktadır.

TS EN 12845 standardı, yeraltından emiş (negatif emiş) koşulları söz konusu olması durumunda türbin tip pompa veya yerüstüne monte edilecek yatay milli santrifüj pompa kullanımını öngörmektedir.  Her iki tip pompa kullanımını karşılaştırdığımızda türbin tip pompa kullanımı hem daha maliyetli hem de bakım ve onarım durumlarında dezavantaj yaratmaktadır. Yatay milli santrifüj pompalar, tesisat bağlantılarının çözülmesi gerektirmeden (geri çekmeli tip-back pull out) pompa çarkına erişimi mümkün kılmakta olup kolaylıkla servis bakım imkanı sağlamaktadır. Bölünebilir gövdeli pompalar ise aynı kolaylığı üst gövdelerinin, alt gövdeden ayrılması ile sağlarlar.

Yatay santrifüj pompaların yer altından emiş yapacak şekilde tesis edilmesi durumunda, pompanın yer üstü emiş koşullarında çalıştırılmasına göre fark olarak sisteme çalıştırma tankı ilavesi zorunlu hale gelmektedir.

Binanın yangın riskine göre, minimum 100 ve 500lt hacimli olması gereken çalıştırma tankları (Bkz. Şekil A, B, 3 numaralı parça); her bir pompa için ayrı ayrı olacak şekilde, pompa emiş hattı seviyesinin üzerinde bir kotta tesis edilmektedir. Çalıştırma tankları; pompa basma hattı ve direkt şehir şebeke hattından beslenmekte olup, tank bünyesinde otomatik seviye takibi (Tank seviyesi 2/3 olduğu durumda alarm verir) ve su eksilmesi durumunda sesli ve ışıklı uyarı verecek şekilde pano kontrolü bulunmaktadır. Çalıştırma tanklarının alt kısmından bir hat alınarak pompa emiş hattına direkt bağlantı yapılmaktadır. Bu bağlantının amacı, yangın pompası bekleme durumunda iken eğer emiş klapesinden su kaçağı olursa sistemin hava yapmaması ve yangın durumunda pompaların direkt devreye girebilmesi, eksilen suyun çalıştırma tankından takviye edilmesi içindir. Negatif emiş koşullarında çalışacak her bir pompa için sisteme eklenecek çalıştırma tankı kullanımı ile pompa emiş hattının susuz kalması ihtimali önlenmektedir.

Negatif Emiş Koşullarında Çalışacak Yangın Pompası Tesisatında Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Her bir pompanın (ana, yedek ve jokey) emiş hattının ayrı ayrı bağlanması.
  • İdeal koşul, pompaların direkt emiş yapılacak su deposu üzerine monte edilmesidir. (Emiş hattının en kısa düz hat olmasına ve tek dirsek ile bağlanmasına dikkat edilmelidir.)
  • Emiş hattında eksantrik emiş kiti kullanılmalıdır.(Pompa çapından 2 büyük çapa büyüyen kit)
  • Pompa emiş hattının çapı DN80 çaptan küçük olmamalı ve maksimum debide su hızı 1.5 m/s’ yi aşmamalıdır.
  • Pompa emiş hattının çapı tespit edilirken; düz boru ve lokal fittings kayıpları, sistemin tesis edileceği yerin deniz seviyesinden yüksekliği, maksimum su sıcaklığında buharlaşma kayıpları ve pompanın maksimum debideki NPSH değeri dikkate alınarak emiş derinliği tespit edilmelidir. (Pompa emiş derinliği, pompa emiş ekseni dikkate alındığında her halükarda 3.2m’yi aşmamalıdır.)
  • Pompa gücü, tespit edilen pompa hidrolik eğrisinin maksimum kapasitesi dikkate alınarak tesis edilmelidir.